حمام  و محله ی علیقلی آقا

بید آباد منطقه ای در شمال زاینده رود ، در خیابان مسجد سید کنونی است .در دوران صفویه این قسمت در خارج از شهر قرار داشت  و در آن دوره از آباد شد و قسمتی از شهر شد .محله ی علیقی آقا جزئی از منطقه ی بیدآباد است  و اکنون در خیابان مسجد سید قرار دارد.

علیقلی آقا یکی از خواجه گان دربار صفوی و مرد نیکوکاری بود. او با توجه به وضع مالی خوب و  این که فرزندی نداشت ؛ قسمتی از درآمد خود را صرف ساختن بناهای خیریه در محله ی علیقلی آقا کرد و در آنجا حمام ، مسجد، بازارچه و روزخانه ای بنا کرد.

این محله همانند سایر محله های قدیمی شهرهای اسلامی از مسجد، حمام، کاروانسرا و بازار سرا برخودار بوده است.از محله ی  علیقلی آقا  نهری به نام جوی بابا حسن می گذرد؛ که  قسمتی از مادی فدن ، یکی از مادی های بزرگ شهر اصفهان ، است.

مسجد علیقلی آقا

این مسجد متعلق به دوران صفویه است.  حیاط و شبستان زیبا و کوچکی دارد. در ورودی مسجد، همانند دیگر مسجد های آن دوره  سنگ آب نقش داری  قرار گرفته و سر در ورودی مسجد کتیبه ای با خط ثلث وجود دارد که تاریخ احداث و موسس مسجد در آن نوشته شده است. در  سر در شبستان کتیبه ای با خط نستعلیق قرار دارد. این مسجد به شماره دویست و بیست و پنج در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است .

حمام علیقلی آقا

این حمام در روبروی مسجد علیقلی آقا واقع است و از نوع حمام های دو قلو ( یک حمام بزرگ و یک حمام کوچکتر ) است . در قدیم حمام کوچکتر در مواقع خاصی برای خانواده های اشرافی و حکوکتی قرق می شد.

حمام در سال ۱۱۱۲ هـ.ق ساخته شده  و به شماره ۲۲۶ در فهرست  آثار ملي ايران به ثبت رسيده است .هم اكنون با همت سازمان "نوسازي و بهسازي" مرمت شده و قسمت سربنيه حمام مردانه به عنوان يك موزه مردم شناسي تجهيز شده است.در گذشته حمام از صبح تا ظهر برای آقایان و از بعداظهر تا غروب آفتاب برای بانوان قابل استفاده بود.  حمام  را علیقلی آقا به عنوان  یک بنای نیکوکارانه به مردم محله  وقف کرد . حمام همانند سایر حمام های آن دوره شامل هشتی سر بینه ، راهروهای میان در و گرمخانه است . گرمخانه با کاشی های نقاشی شده ای که مربوط به همان دوران است تزئین شده است. در  گرمخانه چال حوض، چهار  حوضچه با فواره های آب، خزینه قرار دارد.  دو سنگ مرمر ناصاف ( عده ای عقیده دارند از آن به عنوان وسیله ای برا ی سنجش وقت استفاده می شده است و عده ای  دیگرعقیده دارند  عبور آب از این سنگ  های ناصاف یک دست، به عنوان ماساژور استفاده می شد ) نیز در گرمخانه حمام وجود دارد.

اين حمام در سال ۱۱۱۲ هـ.ق-  همزمان با مسجد- ساخته شده و به شماره ۲۲۶ در فهرست  آثار ملي ايران به ثبت رسيده است و هم اکنون عنوان موزه برای عموم قابل بازدید است . در سالهای اخیر با همت سازمان نوسازي و بهسازي حمام  مرمت شده و قسمت سربنيه حمام به عنوان يك موزه مردم شناسي تجهيز شده است.

بازارچه ی علیقلی آقا :

در محله ی عليقلي‌آقا  دو بازارچه عمود بر هم وجود دارد که از اتصال آنها چهار سویی زیبا بوجود آمده است. علیقلی آقا این بازار را به منظور این که محل در آمدی برای نگاهداری مسجد وحمام باشد تأسیس کرده است .

کاروانسرای علیقلی آقا

در حال حاضر این کاروانسرا مخروبه است و جنبه ی کاربردی ندارد .

زورخانه علیقلی آقا

در روزگار گذشته ، زورخانه محلی برای  تقویت جسم و روح افراد بود که  در آن  به انجام تمرین و مسابقات  ورزش های باستانی می پرداختند. محله بید آباد یکی از مناطق پهلوان پرور شهر اصفهان است  و در آن زورخانه ای وجود دارد.هر چند در مورد تاریخچه این زور خانه اطلاع دقیقی در دست نیست ولی اینطور که به نظر می رسد یکی از زورخانه های نامی شهر اصفهان بوده است . هم اکنون در این زورخانه ورزش های باستانی انجام می شود  و مسابقاتی در این زمینه برگزار می گردد و جزء محل هایی است که در آن مسافران خارجی به تماشای این ورزش ها می پردازند .

منابع

سایت اینرنتی :  http://www.isfahan.ir/ShowPage.aspx?page_=form&order=show&lang=1&sub=0&PageId=9113&codeV=1&tempname=moarefi

و

http://hamgardi.com/place/28604

 

 

 

گزارش بازدید از محله و حمام علیقلی آقا

هفتم اردیبهشت ماه 1396

گفته می شود اصفهان در اردیبهشت ماه بهشتی است . اردیبهشت ماه امسال به برکت باران های بهاری، که از ابتدای ماه آغاز شده بود، اصفهان  از هر سال بهشتی تر بود . در روز هفتم اردیبهشت ماه در روزی که هوا  نه چندان گرم بود و نه چندان سرد و نسیم خوش اردیبهشت ماه هوا را عطرآگین کرده بود و پرنده گان را به غزلخوانی و نغمه سرایی وا می داشت ؛ گروهی از بانوان کانون خیرین بانوان ذوب اصفهان برای بازدید از محله و حمام علیقلی آقا دور هم جمع شدند.

بازدید از ساعت سه بعداظهر از مقابل حمام علیقی آقا آغاز شد . در ابتدا معرفی مختصری از تاریخچه محله توسط خانم ملاباشی برای حاضرین داده شد و درباره ی زمان ایجاد این محله و بانی این محله ارائه شد. در  ادامه از بیرون مسجد توضیحاتی در مورد تاریخچه ی مسجد علیقلی آقا ، معماری و هنرهای تزئینی به کار رفته  در آن داده شد . پس از آن  گروه پیاده از کوچه پس کوچه های محله گذر کردند و  ضمن بازدید از بازارچه ، با توضحیات بیشتری درباره ی این  محله و  ساختار محله های شهرهای اسلامی  آشنا شدند.

زورخانه علیقلی آقا یکی دیگر از ارکان این محله است که بازدیدکنندکان از آن دیدن کردند. هر چند مراسم آیینی ورزش باستانی در آن زمان انجام نشد ولی بازدیدکنندگان با ورود به ساختمان زور خانه و حتی گود آن با وسایل و ساختار ورزش های باستانی و همچنین مرام نامه ی این آیین آشنا شدند.

در نهایت ازحمام علیقی آقا بازدید به عمل آمد. بازدید کنندگان ضمن حضور در حمام  و دیدن قسمت های مختلف حمام با معماری و فضا ی داخلی  ان آشنا شدند و در مورد حمام کردن و  آداب و رسوم حمام کردن در گذشته برای آنها توضیح داده شد .

بازدید حدود یکساعت و نیم به طول انجامید و ساعت چهار ونیم گروه برای گشت انفرادی در محله متفرق شد.