۱۳۹۵/۰۶/۰۱

کارگاه فرزندپروری با موضوع تنبیه و تشویق کودکان- فرهنگسرای امام رضا(ع)                      

 

ششمین کارگاه از سلسله همایشهای فرزندپروری با موضوع تکنیک های صحیح تنبیه و تشویق کودکان به مدیریت مدرس، سرکار خانم سمیه پویا روز یکشنبه 95/5/31 با استقبال علاقمندان به این سلسله همایشها در فرهنگسرای امام رضا تشکیل شد.

مدرس مربوطه در ابتدای صحبتهای خود بر این موضوع تاکید نمودند که هر نظریه ای که در کارگاههای جمعی روانشناسی بیان میشود برای همه خانواده ها مناسب نیست و والدین باید در اجرای راههای پیشنهادی با احتیاط لازم اقدام کنند.

نظریه رفتارگرایی یکی از نظراتی است که از حدود یکصد سال پیش بر سیستم آموزشی کشورهای زیادی حاکم است که در جهت اثبات این نظریه آزمایشهای زیادی انجام پذیرفت؛ طبق این نظریه همه رفتارهای انسان اکتسابی هستند؛ از طرفی این نظریه مورد قبول بسیاری از روانشناسان نیست. طبق نظریات جدید روانشناسی محرکهای بیرونی که حالت اجبار دارد نمیتواند تشکیل دهنده رفتار باشد بلکه رفتار در حقیقت مجموعه ای از انتخابهای فرد است.

در ادامه این کارگاه که با تعامل افراد شرکت کننده و مدرس گرامی فضای مطبوعی برای این کلاس فراهم شده بود مبحث تنبیه با توضیحات کامل خانم پویا ادامه یافت.

3 سرفصل تنبیه، مجازات و کیفر موضوعاتی هستند که هرچند ممکن است برای والدین معنای مشابهی داشته باشند، دارای مفاهیم متفاوتی هستند.

تنبیه، از ریشه تنبه بمعنای آگاهی دادن، توجه دادن و هوشیارکردن است. مجازات بمعنای نتیجه منطقی عمل است؛ به اینصورت که هر عملی انجام میدهیم نتیجه اش را میبینیم. کیفر در مقابل جرم می آید. حبس، اعدام و تبعید کیفرهایی هستند برای کسی که با برنامه از پیش تعیین شده بخواهد به خود یا جامعه آسیب بزند.

معمولاً آنچه ما به اسم تنبیه با فرزندان خود میکنیم کیفر است نه تنبیه. همانطور که زندانی کردن مجرمین همیشه به حال آنان مفید نیست محروم کردن و حبس فرزندان به اسم تنبیه نیز همیشه برای آنان مفید نیست. سیستمی که والدین باید در پیش گیرند تنبیه است، نه کیفر. در امتداد سرفصلهای فوق باید گفت: تنبیه باید باشد؛ مجازات هم باید باشد اما کیفر خیر.

تنبیه ابزار تربیتی است نه آموزشی. تربیت، فی الواقع مسیر را مشخص میکند, در قالب تشبیه میتوان گفت رشد مانند بتن است که حالت سیال دارد و تربیت مثل قالبی است که به بتن شکل میدهد؛ پس تربیت باید قالبی محکم باشد که به مسیر رشد کودک فشار می ورد و درگیری زیبای این دو (رشد و تربیت) موجب ایجاد قالب زیبائی از تربیت در رشد فرزند میشود.

اجرای تنبیه مخصوص زمانی است که خروج از سیستم ارزشها رخ میدهد، در مبحث مهارت، تنبیه وجود ندارد.

تنبیه باید متناسب با عمل باشد؛ نه بیشتر نه کمتر. در تنبیه حساب نسیه نداریم؛ باید در همان زمان انجام شود و نه پس از آن.

مهمترین اصل در تربیت فرزندان اینست که تا زمانیکه والدین، خود را اصلاح نکنند تشویق و تنبیه آنان فرزندان را نمیسازد.

یکی از زیباترین پیشنهادات روانشناس مربوطه این بود که زندگی را عرصه تنبیه و تشویق نکنید، بگذارید بچه ها زندگیشان را کنند.

مبحث تشویق، دومین مبحث مورد توضیح توسط سرکار خام پویا بود. تشویق بمعنای به شوق آوردن، راغب نمودن، علاقمندکردن، محرک ایجادکردن و انگیزه دادن است. پاداش دادن بخشی از تشویق است ولی کل تشویق را دربر نمیگیرد.

تشویق برای فرآیند عمل است نه نتیجه عمل؛ بعبارتی تشویق باید برای تلاش باشد نه نتیجه عمل. تلاش 9 ماهه دانش آموزی که نهایت تلاش خود را نموده مهمتر از نمره امتحان نهایی اوست که شاید بنابر دلایلی موفق به کسب نمره بالا نشده.

تشویق باید به هیجان بیاورد، ایجاد انگیزه کند و بدون برنامه ریزی باشد. از نظر روانشناسان تشویق معنوی از بین انواع تشویقها بهترین نوع تشویق است.

جایزه باید برای کاری باشد که در آن مداومت دیده شده؛ ضمن اینکه حالت خوشایندی را ایجاد کند. در تشویق باید خلاقیت وجود داشته باشد. تشویق بیموقع برای کودکان خطرناک است. یکی از رفتارهای غلط والدین جایگزین کردن کالا در تشویق است زیرا اکثر والدین تبادل عاطفی را بلد نیستند.

(مادر یک دقیقه ای) کتاب معرفی شده توسط خانم پویا بود که سیستم تنبیه 30ثانیه ای را بخوبی معرفی کرده است. یکی دیگر از کتابهای پیشنهادی ایشان (چگونه بدون خشونت تربیت کنیم) از مریم احمدی، موسسه مادران امروز بود که در این کتاب ریزه کاریهای تنبیه بخوبی توضیح داده شده است.